پژوهشگران در مطالعهای تازه موفق شدهاند با استفاده از نانوذرات پیشرفته عملکرد سیستم پاکسازی طبیعی مغز را دوباره فعال کنند روشی که در آزمایش روی موشها توانسته علائم آلزایمر را به شکل قابلتوجهی کاهش دهد.
این پروژه تحقیقاتی که توسط دانشمندان مؤسسه مهندسی زیستی کاتالونیا و دانشگاه سیچوان چین انجام شده رویکرد متفاوتی نسبت به درمانهای رایج آلزایمر دارد برخلاف بسیاری از روشهای قبلی که مستقیماً نورونها یا پلاکهای مغزی را هدف قرار میدادند فناوری جدید روی ترمیم سد خونیـمغزی تمرکز کرده است ساختاری حیاتی که وظیفه محافظت و پاکسازی مغز را برعهده دارد.
محققان میگویند در بیماران مبتلا به آلزایمر این سد دفاعی بهمرور دچار اختلال میشود و توانایی مغز برای دفع مواد زائد بهویژه پروتئین آمیلوئید بتا، کاهش پیدا میکند تجمع همین پروتئینها یکی از عوامل اصلی آسیب به حافظه و کاهش تواناییهای شناختی شناخته میشود.
در روش جدید نانوذرات مهندسیشده مانند یک سیستم بازنشانی عمل میکنند و مسیر انتقال و دفع مواد سمی را دوباره فعال میسازند این ذرات برخلاف نانوحاملهای معمول فقط وسیله انتقال دارو نیستند و خودشان نقش درمانی دارند.
نتایج آزمایشها روی موشهای مبتلا به آلزایمر بسیار امیدوارکننده بوده است پژوهشگران اعلام کردند تنها پس از سه نوبت تزریق میزان پروتئین آمیلوئید در مغز حیوانات بین ۵۰ تا ۶۰ درصد کاهش یافت همچنین موشهای سالخوردهای که تحت درمان قرار گرفتند پس از مدتی رفتارهایی مشابه موشهای جوان و سالم از خود نشان دادند و نشانههای زوال شناختی در آنها دیده نشد.
اساس عملکرد این فناوری به پروتئینی به نام LRP1 مربوط میشود مولکولی که در حالت طبیعی مسئول انتقال مواد زائد از مغز به جریان خون است در بیماری آلزایمر این فرایند دچار اختلال میشود اما نانوذرات جدید توانستهاند عملکرد آن را دوباره تنظیم کنند.
دانشمندان معتقدند یافتههای جدید اهمیت نقش اختلالات عروقی و آسیب سد خونیـمغزی را در آغاز آلزایمر بیشازپیش نشان میدهد بهباور آنها شاید علت اصلی بیماری نه فقط تجمع پروتئینهای سمی بلکه ناتوانی مغز در پاکسازی طبیعی این مواد باشد.
با وجود نتایج امیدوارکننده این روش هنوز در مرحله آزمایش حیوانی قرار دارد و تا استفاده انسانی فاصله زیادی دارد متخصصان هشدار میدهند بسیاری از درمانهایی که در موشها موفق بودهاند در آزمایشهای انسانی نتوانستهاند همان نتایج را تکرار کنند. بااینحال، موفقیت در ترمیم سیستم پاکسازی مغز میتواند مسیر تازهای برای درمان آلزایمر و بیماریهای تحلیلبرنده عصبی باز کند.
نتایج این پژوهش در نشریه علمی Signal Transduction and Targeted Therapy منتشر شده است.
