احتمالاً برای شما هم پیش آمده که بعد از مسواک زدن وقتی آب مینوشید یا نفس میکشید دهانتان بهطور عجیبی سرد و یخزده احساس میشود این حس خنکی واقعی نیست بلکه نتیجه یک «فریب حسی» است که مادهای خاص در خمیردندان ایجاد میکند.
عامل این پدیده ترکیبی به نام منتول است مادهای طبیعی که از گیاهان نعناع به دست میآید و در بسیاری از محصولات بهداشتی و خوراکی وجود دارد منتول با فعالکردن گیرندههای عصبی خاصی در دهان که مسئول تشخیص سرما هستند مغز را وادار میکند حس خنکی را تجربه کند در واقع مغز سیگنالی مشابه تماس با جسم سرد دریافت میکند حتی اگر دمای واقعی تغییر نکرده باشد.
زمانی که منتول به این گیرندهها متصل میشود مسیر انتقال یونها در سلولهای عصبی باز میشود و پیام «سرما» به مغز فرستاده میشود به همین دلیل وقتی پس از مسواک زدن آب یا هوا وارد دهان میشود همان دمای معمولی بسیار سردتر از حالت عادی احساس میشود.
این ویژگی فقط برای ایجاد حس تازگی نفس نیست تولیدکنندگان از خاصیت خنککنندگی منتول برای جذابتر کردن تجربه مصرف در محصولات مختلف استفاده میکنند از خمیردندان و آدامس گرفته تا قرصهای سرفه و کرمهای موضعی در محصولات دارویی این ترکیب میتواند با تحریک موقت گیرندههای عصبی، احساس درد را کاهش دهد و حس تسکین ایجاد کند.
جالب اینکه این اثر حتی در ورزش هم بررسی شده است در یک مطالعه شستوشوی دهان با محلول حاوی منتول باعث شد دوندگان در هوای گرم احساس خنکی بیشتری داشته باشند و عملکرد بهتری ثبت کنند با این حال متخصصان هشدار میدهند که این احساس خنکی ممکن است فرد را فریب دهد و باعث شود فشار بیشتری به بدن وارد کند موضوعی که در شرایط گرمای شدید میتواند خطرناک باشد.
در نهایت حس خنکی بعد از مسواک زدن یک پدیده واقعی از نظر عصبی است اما نه به دلیل کاهش دما بلکه به خاطر فعالشدن گیرندههایی که مغز را متقاعد میکنند سرما وجود دارد.
