بیشتر انسانها از دوران کودکی برای نوشتن گرفتن اشیا و انجام فعالیتهای روزمره بهطور طبیعی از دست راست استفاده میکنند ویژگیای که در میان سایر نخستیسانان تقریباً دیده نمیشود اکنون پژوهشی تازه از سوی محققان دانشگاه آکسفورد تلاش کرده توضیحی دقیقتر برای این تفاوت عجیب ارائه دهد.
بر اساس این پژوهش در نشریه علمی PLOS Biology منتشر شده است دانشمندان سالها تصور میکردند راستدستی عمدتاً به ژنتیک یا تفاوتهای مغزی مرتبط است اما نتایج تحقیق جدید نشان میدهد مسیر تکامل انسان نقش بسیار مهمتری در شکلگیری این رفتار داشته است پژوهشگران معتقدند دو تغییر اساسی در تاریخ تکامل بشر یعنی حرکت روی دو پا و رشد قابلتوجه مغز زمینه را برای غالبشدن دست راست فراهم کردهاند.
دکتر توماس ای. پاشل از دانشگاه آکسفورد توضیح میدهد که این مطالعه برای نخستینبار چندین فرضیه مختلف را در قالب یک مدل جامع بررسی کرده تا مشخص شود چرا انسان در مقایسه با خویشاوندان نزدیک خود الگوی متفاوتی از استفاده از دستها دارد.
در این پروژه علمی دادههای مربوط به ترجیح دستی بیش از دو هزار گونه میمون و نخستیسان مورد تحلیل قرار گرفت محققان علاوهبر بررسی ساختار بدنی عواملی مانند اندازه مغز، شیوه زندگی، رژیم غذایی و روابط اجتماعی را نیز در مدلهای آماری خود وارد کردند.
نتایج نشان داد میزان راستدستی در انسان فاصلهای چشمگیر با سایر گونهها دارد درحالیکه بیشتر نخستیسانان تقریباً تعادل مشابهی میان استفاده از دست چپ و راست دارند، انسانها بهطور واضح به سمت استفاده از دست راست گرایش پیدا کردهاند.
بهباور پژوهشگران، آغاز این روند به زمانی برمیگردد که اجداد انسان از حرکت چهارپا فاصله گرفتند و روی دو پا ایستادند آزادشدن دستها از وظیفه حرکت فرصت تازهای ایجاد کرد تا یکی از دستها برای انجام کارهای دقیقتر و استفاده از ابزار تخصصیتر شود.
در ادامه و با بزرگترشدن مغز انسان این تخصصیشدن شدت بیشتری پیدا کرد بررسی گونههای منقرضشده نشان میدهد انسانتباران اولیه تنها گرایش ضعیفی به راستدستی داشتند اما در گونههایی مانند انسان راستقامت و نئاندرتالها این ویژگی تقویت شد و در نهایت در انسان امروزی به شکل غالب درآمد.
با وجود نتایج جدید هنوز برخی پرسشها بیپاسخ ماندهاند برای مثال دانشمندان دقیقاً نمیدانند چرا چپدستها در طول تاریخ حذف نشدهاند و همچنان بخشی از جمعیت انسانی را تشکیل میدهند همچنین نقش فرهنگ و یادگیری اجتماعی در تثبیت راستدستی هنوز بهطور کامل مشخص نیست.
