نتایج یک پژوهش گسترده و چندلایه نشان میدهد فعالیت بدنی میتواند نقشی کلیدی در کاهش علائم افسردگی و اضطراب ایفا کند؛ نقشی که در برخی موارد با درمانهای دارویی و رواندرمانی برابری میکند.
افسردگی و اضطراب از شایعترین اختلالات روانی در جهان هستند و میلیونها نفر را تحت تأثیر قرار میدهند. هرچند دارو و جلسات رواندرمانی معمولاً اثربخشاند اما عواملی مانند هزینه بالا، دسترسی محدود و عوارض جانبی باعث میشود بسیاری از افراد نتوانند از این روشها بهره ببرند در چنین شرایطی، ورزش بهعنوان گزینهای در دسترس و کمهزینه بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است.
بررسی دادههای ۸۰ هزار نفر
در این تحقیق پژوهشگران نتایج ۸۱ فراتحلیل بزرگ را بررسی کردند؛ تحلیلهایی که خود شامل بیش از هزار کارآزمایی بالینی و دادههای مربوط به حدود ۸۰ هزار شرکتکننده بود هدف این بود که اثر خالص ورزش بدون تأثیر عوامل جانبی مانند بیماریهای مزمن دیگر، سنجیده شود.
نتیجه روشن بود ورزش تأثیر بسیار قابلتوجهی در کاهش علائم افسردگی و تأثیر متوسط اما معناداری در کاهش اضطراب دارد در برخی موارد اثربخشی آن حتی از درمانهای رایج نیز بیشتر گزارش شد.
چه کسانی بیشترین سود را بردند؟
طبق این مطالعه اگرچه ورزش تقریباً برای همه گروهها مفید بود اما بیشترین بهبود در دو گروه دیده شد نخست جوانان ۱۸ تا ۳۰ سال که معمولاً در دورههای حساس تحصیلی و شغلی قرار دارند گروه دوم مادران پس از زایمان که به دلیل تغییرات هورمونی و فشارهای جدید زندگی بیشتر در معرض افسردگی قرار میگیرند.
چه نوع ورزشی مؤثرتر است؟
فعالیتهای هوازی مانند پیادهروی، دویدن، شنا و دوچرخهسواری بیشترین اثر را در کاهش علائم داشتند با این حال، تمرینات قدرتی و فعالیتهای ذهن-بدن مانند یوگا نیز کاملاً مؤثر گزارش شدند.
برای افسردگی ورزشهای گروهی که با هدایت مربی انجام میشوند بیشترین تأثیر را نشان دادند احتمالاً به دلیل نقش حمایت اجتماعی و ایجاد انگیزه در مورد اضطراب، فعالیتهای کمفشار و مداوم مانند پیادهروی آرام در دورهای حدود هشت هفته بهترین نتیجه را به همراه داشتند.
نکته جالب اینکه حتی یک تا دو جلسه ورزش در هفته نیز اثر قابلتوجهی داشت و تفاوت معناداری میان شدت سبک یا سنگین ورزش مشاهده نشد.
پژوهشگران تأکید میکنند که صرف توصیه کلی به افزایش فعالیت بدنی کافی نیست ساختارمند بودن برنامه حضور مربی و جنبه اجتماعی فعالیت نقش مهمی در اثربخشی دارد به همین دلیل پیشنهاد میشود پزشکان و مشاوران بهجای توصیههای عمومی بیماران را به برنامههای مشخص مانند کلاسهای ایروبیک یا گروههای پیادهروی هدایت کنند.
این یافتهها نشان میدهد ورزش نهتنها ابزاری برای تناسب اندام بلکه یک مداخله علمی و مؤثر برای سلامت روان است راهکاری ساده، کمهزینه و در دسترس که میتواند زندگی میلیونها نفر را بهبود دهد.
