گزارش تازهای از وضعیت سلامت جهانی تصویری نگرانکننده از رشد مشکلات روانی در جهان ترسیم میکند بحرانی که بهگفته پژوهشگران اکنون به یکی از بزرگترین چالشهای نظامهای درمانی و اجتماعی تبدیل شده است بر اساس دادههای جدید تعداد افرادی که با نوعی اختلال روانی زندگی میکنند به حدود ۱.۲ میلیارد نفر رسیده است آماری که زنگ هشدار جدی برای دولتها و سیستمهای بهداشتی در سراسر جهان به صدا درآورده است.
نتایج این پژوهش که در قالب پروژه بزرگ Global Burden of Disease Study 2023 انجام شده نشان میدهد
طی سه دهه اخیر تعداد افراد درگیر با مشکلات سلامت روان تقریباً دو برابر شده است آمارها حاکی از آن است که از سال ۱۹۹۰ تاکنون تعداد مبتلایان به اختلالات روانی حدود ۹۵ درصد افزایش یافته و روند صعودی آن همچنان ادامه دارد.
در میان انواع اختلالات افسردگی و اضطراب بیشترین رشد را تجربه کردهاند بررسیها نشان میدهد موارد ابتلا به اختلال افسردگی اساسی یا MDD نسبت به سه دهه گذشته ۱۳۱ درصد افزایش داشته و اختلالات اضطرابی نیز رشد چشمگیر ۱۵۸ درصدی را ثبت کردهاند همین مسئله باعث شده این دو اختلال اکنون در صدر شایعترین مشکلات روانی در سطح جهان قرار بگیرند.
بر اساس یافتههای این پژوهش که در The Lancet منتشر شده محققان معتقدند سلامت روان دیگر موضوعی حاشیهای یا انتخابی نیست و رسیدگی به آن به یک ضرورت اساسی برای جوامع تبدیل شده است به باور آنها بیتوجهی به مشکلات روانی تنها به افزایش رنج فردی ختم نمیشود بلکه میتواند پیامدهای گستردهتری بر اقتصاد، بازار کار، خانوادهها و سیستمهای رفاهی داشته باشد. کاهش بهرهوری افزایش هزینههای درمانی و فشار بر ساختارهای اجتماعی از جمله پیامدهای مستقیم این بحران عنوان شدهاند.
دادههای این گزارش همچنین نشان میدهد تأثیر اختلالات روانی در میان گروههای مختلف جمعیتی یکسان نیست و تفاوتهای قابلتوجهی میان سن و جنسیت افراد دیده میشود. طبق آمار زنان با حدود ۶۲۰ میلیون مورد ابتلا، بیشتر از مردان که ۵۵۲ میلیون مورد ثبت کردهاند، درگیر این اختلالات هستند.
پژوهشگران معتقدند عوامل مختلفی در شکلگیری این تفاوت نقش دارند مواردی مانند فشارهای اجتماعی، عزتنفس پایین، نگرانیهای مرتبط با تصویر بدنی، مواجهه بیشتر با خشونت خانگی و سوءاستفادههای جنسی از جمله دلایل احتمالی عنوان شدهاند علاوه بر این، تغییرات بیولوژیکی، مسئولیتهای متعدد خانوادگی و شغلی و برخی نابرابریهای اجتماعی نیز میتوانند بر سلامت روان زنان اثرگذار باشند.
در بررسی نوع اختلالات نیز تفاوتهایی مشاهده شده است زنان بیشتر در معرض اختلالاتی مانند افسردگی مزمن، اختلال دوقطبی، بیاشتهایی عصبی و پرخوری عصبی قرار دارند در مقابل اختلالات عصبی و رفتاری مانند بیشفعالی و کمتوجهی (ADHD)، اختلال سلوک و اوتیسم در میان مردان شیوع بیشتری دارد.
یکی از نکات قابلتوجه این پژوهش آسیبپذیری بیشتر نوجوانان است نتایج نشان میدهد بیشترین میزان مشکلات روانی در گروه سنی ۱۵ تا ۱۹ سال دیده میشود موضوعی که اهمیت برنامههای پیشگیرانه و حمایتهای روانی در سنین پایین را بیش از پیش برجسته میکند.
دانشمندان در بررسی دلایل این رشد گسترده به عوامل متعددی اشاره کردهاند هرچند مواردی مانند خشونتهای دوران کودکی، اختلافات خانوادگی آزارهای اجتماعی و قلدری از عوامل شناختهشده در بروز مشکلات روانی هستند اما این عوامل تنها بخشی از بحران کنونی را توضیح میدهند.
به اعتقاد پژوهشگران بخش بزرگی از افزایش اختلالات روانی به مجموعهای از عوامل پیچیدهتر مربوط میشود از جمله مشکلات اقتصادی، گسترش نابرابریهای اجتماعی، جنگها، بحرانهای جهانی، همهگیری بیماریها، بلایای طبیعی و حتی تغییرات اقلیمی در واقع سلامت روان امروز بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر شرایط اجتماعی و محیطی قرار گرفته است.
یافتههای این تحقیق در نهایت نشان میدهد جهان با بحرانی روبهرو است که مقابله با آن نیازمند سرمایهگذاری جدی در حوزه خدمات سلامت روان، آموزش، حمایت اجتماعی و سیاستگذاریهای بلندمدت خواهد بود.
