دستاوردی علمی که میتواند معادلات بحران آب در جهان را تغییر دهد توجه محافل علمی و زیستمحیطی را به خود جلب کرده است فناوریای نوین که قادر است حتی از هوای بسیار خشک، آب قابل شرب تولید کند.
عمر یاغی پژوهشگر برجسته علم مواد و استاد دانشگاه کالیفرنیا برکلی سامانهای طراحی کرده که بر پایه مهندسی مولکولی و شاخهای پیشرفته از علم شیمی به نام «رتیکولار» کار میکند در این فناوری موادی با ساختار شبکهای خاص ساخته شدهاند که میتوانند مولکولهای بخار آب موجود در هوا را جذب کرده و سپس آنها را به مایع تبدیل کنند فرآیندی که حتی در اقلیمهای بسیار خشک نیز قابل انجام است.
طبق گزارشی از گاردین شرکت آتوکو استارتاپی که توسط این دانشمند تأسیس شده نسخههای عملیاتی این سیستم را در قالب واحدهایی تقریباً هم اندازه یک کانتینر تولید کرده است این دستگاهها برای کارکرد خود نیازی به برق شهری ندارند و تنها از گرمای طبیعی محیط استفاده میکنند ویژگیای که آنها را به گزینهای ایدهآل برای مناطق دورافتاده مناطق بحرانزده یا محلهایی با زیرساخت ضعیف تبدیل میکند.
انگیزه شکلگیری این پروژه به تجربههای شخصی یاغی در کودکی بازمیگردد زمانی که در اردوگاههای پناهندگان با کمبود شدید آب و انرژی روبهرو بود همین تجربه باعث شد تمرکز پژوهشهای او بر طراحی موادی باشد که بتوانند مشکلات اساسی بشر را در مقیاس جهانی حل کنند.
آمارهای سازمان ملل نشان میدهد بیش از چهار میلیارد نفر در جهان حداقل یک ماه در سال با کمبود جدی آب مواجهاند؛ واقعیتی که اهمیت تجاریسازی فناوریهای نوین تأمین آب را دوچندان میکند.
کشورهایی مانند گرنادا و جزیره کاریاکو که پس از وقوع طوفانهایی نظیر بریل و ملیسا با اختلال شدید در دسترسی به آب سالم روبهرو شدهاند این فناوری را راهحلی عملی برای تأمین پایدار منابع آبی میدانند مسئولان محلی معتقدند استقلال این سامانه از شبکههای توزیع میتواند هزینههای واردات آب و اثرات زیستمحیطی حملونقل آن را بهطور چشمگیری کاهش دهد.
یکی از مهمترین مزیتهای این روش نسبت به فناوریهایی مانند شیرینسازی آب دریا سازگاری بالاتر با محیطزیست است. در حالی که تأسیسات نمکزدایی معمولاً پسابهای غلیظ و آسیبزا تولید میکنند سامانه جدید هیچ خروجی آلایندهای ندارد و به همین دلیل گزینهای پایدارتر محسوب میشود.
کارشناسان معتقدند اگر این فناوری در مقیاس وسیع تولید شود میتواند به یکی از مهمترین ابزارهای مقابله با بحران جهانی آب تبدیل شود؛ بحرانی که بسیاری از تحلیلگران آن را یکی از چالشهای سرنوشتساز قرن حاضر میدانند.
